Archieven en documentatie

Het stadsarchief is erg waardevol. Het oudste stuk dateert van 1415 en vanaf 1530 bezit het archief alle stukken die de diverse bevoegdheden van het bestuur weergeven. Daarnaast bezit het stadsarchief ook documentatie en een aantal privéarchieven zoals dat van Michiel De Bruyne en Louis Tant.

Vrijwilligers kregen tijdens de ontsluiting van de Wettelijke Passeringen een opmerkelijke klacht onder ogen. De klacht kwam van het zogenaamde Comité van Geestelijken van de Verenigde Belgische Staten tegen de inbeslagname van de kerkelijke tienden in Dode Hand door de Nationale Vergadering van Frankrijk.

De klacht was ingediend voor de heerlijkheid Den Hazelt tijdens de Brabantse Revolutie. Deze opstand van de Zuidelijke Nederlanden tegen de Oostenrijkse keizer Jozef II begon in 1789 in het gewest Brabant, maar breidde zich snel uit over Vlaanderen, en nadien ook - zij het iets minder hevig - in Henegouwen, Namen en Limburg.

Deze opstand leidde tot het kortstondig bestaan van de republiek, de Verenigde Nederlandse Staten. Alle Staten, met uitzondering van die van Luxemburg, verklaarden zich onafhankelijk en verenigden zich op 11 januari 1790 onder leiding van Hendrik van der Noot. Elke provincie behield zijn soevereiniteit, maar droeg de gemeenschappelijke belangen over aan het Congres, dat in feite de voortzetting van de Staten-Generaal was.

Wanneer Jozef II na zijn dood op 20 februari 1790 door keizer Leopold II werd opgevolgd, keerde het tij in het voordeel van Oostenrijk. De Brabantse Revolutie liep met een sisser af. Niettegenstaande de Oostenrijkse Restauratie zagen sommige historici zoals Henri Pirenne in de Brabantse Omwenteling een eerste uiting van een Belgisch nationaal gevoel en meteen de voorbode van de Belgische Revolutie van 1830.

Lees hier de originele klacht

Lees hier de transcriptie van de klacht

“Breng ze aan de schandpaal!”. Sinds de invoering van het nieuw strafwetboek van 1867 kan de schandstraf in België niet meer worden toegepast. Maar in het verleden was dat wel even anders…
Via een processtuk van 1577 weten we van het gebruik van de schandpaalstraf op de heerlijkheid Roeselare-Ambacht. De baljuw, Jan Reyloff, en de schepenen van Beveren-Onlede waren door inwoners bij de uitoefening van hun ambt valselijk beschimpt en beschuldigd geweest van vriendjespolitiek bij de verkoop van gronden aan een van hun medeschepenen. Daarop daagden de baljuw en de schepenen de lasteraars voor de vierschaar van Roeselare-Ambacht.

De lasteraars Claas Lambrecht en Cornelis Scinckele werden daarop veroordeeld om blootshoofds voor de vierschaar te verschijnen en op beide knieën vergiffenis te vragen voor hun wandaad. Er werd 2 uur aan de schandpaal met op hun borst de reden van veroordeling geëist, maar uiteindelijk werd deze straf niet uitgesproken.

Het stadsarchief is de uitgelezen plek om onderzoek te voeren naar je familiestamboom. Wie waren de ouders van uw grootvader? Wanneer zijn ze getrouwd? Wanneer zijn ze geboren? 
Het antwoord op al deze vragen vind je in de leeszaal, maar de zoektocht is niet altijd zo eenvoudig. Daarom hebben wij voor jou een archiefwijzer opgesteld van de registers van de burgerlijke stand, de bevolkingsregisters en de parochieregisters. Daarin vind je alvast een antwoord op deze vragen: welke informatie vind ik terug en hoe moet ik ze raadplegen?   

Opgelet: de burgerlijke akten jonger dan 100 jaar vind je echter niet terug in het stadsarchief. Je kan deze wel opvragen bij de dienst Burgerlijke Stand, Botermarkt 2, 8800 Roeselare. Hiervoor dien je contact op te nemen met mevrouw Anne Tossins op het telefoonnummer 051 26 21 37 of op het e-mailadres burgerlijkestand@roeselare.be

Huizengeschiedenis  
Het stadsarchief herbergt een aantal kadastrale bronnen die uitermate geschikt zijn voor het beoefenen van huizengeschiedenis. In de archiefwijzer geven we een overzicht van de verschillende bronnen waarmee de onderzoeker wordt geconfronteerd en werken we aan de hand van een casus een voorbeeld uit dat als leidraad kan dienen bij jouw onderzoek.