Nieuws

Nieuw boek!
Waarom werd in 1862 beslist het kanaal Roeselare-Leie te graven? Wanneer, door wie en waar werden er acties ondernomen? Wat waren hun motieven? Waar gebeurde de besluitvorming? Wat werd er uiteindelijk uitgevoerd? Hoe verliepen de werken? Wat heeft het gekost en wie betaalde de rekening? Beantwoordde het kanaal aan de verwachtingen van de tijdgenoten?

Het boek van Frans Acx "De ontstaansgeschiedenis van het kanaal Roeselare-Leie. Een analyse van een 19de eeuws besluitvormingsproces" geeft een antwoord op de vele vragen. Daarenboven wordt de hele onderneming in het perspectief geplaatst van de politieke, economische en sociale situatie van België tussen 1830 en 1880.

Wil je dit boek niet missen? Bestel dan vóór 30 maart jouw exemplaar bij de Dienst Archief Roeselare via e-mail archiefleeszaal@roeselare.be of via telefoon 051 26 22 40.

'Een reis langs het Kanaal' 

Vanaf februari loopt in de foyer van het stadsarchief de tentoonstelling 'Een reis langs het Kanaal'.
Het kanaal Roeselare-Leie werd pas in 1872 ingevaren, maar de beslissing om het kanaal te graven werd in 1862 genomen. Die gebeurtenis wordt in 2012 door de provincie West-Vlaanderen en de aanpalende kanaalgemeenten passend herdacht. Het stadsarchief van Roeselare wil in de aanloop van de vieringen al een historische reis maken langs het kanaal zoals dat decennia geleden er uit zag. Veel foto’s en zichten dateren nog van voor de Eerste Wereldoorlog, maar er is ook recenter materiaal te zien.

De reis wordt gestart aan de kop van de Vaart in Roeselare. Langs de korte kaaimuren liggen enkele platten binnenschepen die hun waren lossen voor de eerste bedrijfsgebouwen langs de Kaaistraat. De Trakelweg had vroeger nog geen kaaimuren, maar een aarden oever. De bedrijfsgebouwen waren toen modern, maar ogen nu o zo klein tegenover de silogebouwen die na de Tweede Wereldoorlog de skyline van de Roeselaarse kanaalzone zouden domineren. Tussen al die bedrijvigheid was er wel nog een plaats van bezinning : Cauwes kapel op de hoek met de Herdersstraat. Opvallend is ook het bureel van de havenmeester op de kop van de vaart.

We varen de Bruanebrug onderdoor, een brug die net zoals alle kanaalbruggen al meermaals van uitzicht is veranderd. Veel kanaalbruggen werden tijdens de Eerste vernietigd. Enkele overleefden ook de Tweede Wereldoorlog niet. Toen het kanaal in de jaren 1970 verbreed werd, moesten de meeste bruggen nog eens vervangen worden. Eveneens in die periode verscheen de Zwaaikom in Roeselare die de schepen de mogelijkheid bood om te draaien in het toch wel smalle doodlopend kanaal.

We varen nu langzaam Roeselare uit en varen onder de Schaapsbrug in Rumbeke. We naderen nu de Sasbrug, een modern bruggencomplex in het voormalige grondgebied van Rumbeke dat sedert 1983 bij Izegem hoort. De Sasbrug vervangt een oudere brug op de baan tussen Rumbeke en Kachtem. Ze dankt haar naam aan het sas of de sluis die er naast lag. Het sas van Kachtem was berucht bij de binnenschippers. Ze was heel smal. Bovendien was het niveauverschil dat met de sluis overbrugd werd, amper 70cm! Kachtem-Sas was tot voor de verbredingswerken in de jaren 1970 dan ook de grootste hindernis voor al wie langs het kanaal vaarde. De sluis werd dan ook geliquideerd.

We zetten de reis verder richting Izegem. Het kanaal scheidt eigenlijk de stad Izegem met haar deelgemeenten Kachtem en Emelgem. De haven van Izegem lag vlakbij het stadscentrum. De Noord- en Zuidkaai trok wat industrie aan. Opvallend is dat het waterniveau ongeveer even hoog stond als het straatniveau. De Vaarbrug was een platte ophaalbrug die doorheen de tijd meermaals van uitzicht veranderde en pas in de jaren 1970 een hoge brug werd.

In Izegem stonden er heel wat interessante gebouwen langs het kanaal. Zo was er onder meer het stedelijk badhuis uit de jaren 1930. Het werd bij de verbredingswerken van de jaren 1970 gesloopt net zoals de villa Mandelhof nabij de grens met Ingelmunster. Het kasteeldomein van het Blauwhuis was ook een blikvanger voor wie langs het kanaal reisde.

Stilaan varen we nu Ingelmunster binnen. Hier maakt het kanaal in vroegere tijden enkele rare bochten. Het kasteeldomein van Ingelmunster mocht namelijk niet geschonden worden. In de bochten ontstond er een bassin waarlangs onder meer de tapijtenweverij Vanooteghem of Labadou opgericht werd. In Ingelmunster waren er tal van bruggen. Zo was er de spoorwegbrug voor de verdwenen lijn tussen Tielt en Anzegem en de Dorpsbrug die het centrum van de gemeente met het station verbond. Wat verderop was er Lysbrug, Vroeger een mooie ophaalbrug, nu een metalen voetgangersbrug in het industrieterrein. Nabij de grens met Oostrozebeke was er nog de Wantebrug.

We varen nu in sneltempo verder. Vroeger was er in Oostrozebeke nog de Ottecabrug en een oude spoorwegbrug, maar momenteel heeft de gemeente geen enkele kanaalbrug meer op haar grondgebied. We naderen nu ons eindpunt in Ooigem. Eerst varen we nog de Zwaantjesbrug onderdoor. We bereiken nu de sluis van Ooigem. De typische drietrapsluis uit 1872 bestaat nog steeds, maar wordt niet meer door de grote binnenschepen gebruikt. Voor hen is er sedert 1973 een nieuwe bredere sluis. De oude sluis is ondertussen een monument geworden. Via de sluis van Ooigem komen we aan in de Leie.

De reis langs het kanaal Roeselare-Leie leverde tal van oude unieke zichten op die aantonen hoezeer het aanzicht van de streek al is veranderd in de voorbije honderd jaar. Voor deze reis kon het stadsarchief beroep doen op de collecties van tal van verzamelaars en erfgoedactoren uit de kanaalgemeenten.

De tentoonstelling loopt tot eind mei. Ze is vrij toegankelijk tijdens de openingsuren van het stadsarchief. Dit is op maandag van 9 tot 12 u. en van 13 tot 18 u. en op woensdag van 9 tot 12 u. en van 13 tot 17 u.
Het stadsarchief bevindt zich op de Botermarkt 3, recht tegenover de ingang van het stadhuis. Het gebouw is enkel met de trap bereikbaar.
Meer info : Siegfried Aneca, tel. 051 26 22 40, e-mail : archiefleeszaal@roeselare.be

Ontsluiting collectie bidprentjes

Het stadsarchief Roeselare werkt samen met verzamelaar, Willem Depla, aan de ontsluiting van een unieke collectie bidprentjes. Alle 200.000 bidprenten worden alfabetisch volgens thema of formaat geordend. Deze collectie is via een wegwijzer raadpleegbaar. Aangezien het een werk van lange adem is, vind je in de wegwijzer enkel de raadpleegbare bidprenten.  

Raadpleeg hier de wegwijzer van de collectie bidprenten Willem Depla